Міколава гаспадарка (1927)

Exported from Wikisource on 10 лістапада 2024 г.

Міколава гаспадарка

Паэма

Аўтар: Анатоль Дзяркач

1927 год

Прапануем да спампаваньня!

ДЗЯРКАЧ

МІКОЛАВА

ГАСПАДАРКА

АГРО-ПОЭМА

В. ЛІТКО

БЕЛАРУСКАЕ ДЗЯРЖАЎНАЕ

ВЫДАВЕЦТВА МЕНСК 1927

А. ДЗЯРКАЧ

МІКОЛАВА ГАСПАДАРКА

АГРО-ПОЭМА

БЕЛАРУСКАЕ ДЗЯРЖАЎНАЕ ВЫДАВЕЦТВА

МЕНСК —— 1927

БДВ № 265.

Галоўлітбел № 25191.

1-ая дзярж. друк. Заказ № 338. У ліку 3.000 экз.

У дзень Сьвяточны Ураджаю

Я хацеў-бы напісаць

Так, каб з краю і да краю

Было весела чытаць,

Каб ніхто ня даў па карку

Небарацы Дзеркачу

І адразу гаспадарку

Стаў вясьці, як я хачу!

Нават, не! а як навука

Ў цэлым сьвеце завяла…

Закавырыстая штука

У патыліцу прышла!

І хоць мне, як сьвінапасу

(Я зусім не агроном!),

Мала выдзелена часу

На пагутарку з пяром,

Трэба ўзяцца бяз ухілу,

Бо за мною ў чарадзе,

Ўсё, што мае толькі сілу,

Талакою ўсьлед ідзе!

Гэта прыказка, а казка

Там наперадзе, браткі…

Ці ўдалося-ж?.. Калі ласка, —

Гляньце ў дальшыя радкі!

∗

∗     ∗

У Міколы буракі —

Без папа і цуда —

Ня узьняць у дзьве рукі:

Важаць па поўпуда!

А чаму? Не уцямлю?

Мусіць, гэта стала

Ад таго, што ён зямлю

Апрацоўваў дбала!

Дзень-у-дзень не гультаваў,

Не пачухваў плечы,

А адно к другому гнаў,

Каб было да-рэчы!

Агародны свой пасеў

Ўвосень паскародзіў,

Пырнік полымем пусьціў,

Каб вясной ня шкодзіў.

З печы цэлую зіму —

З бабаю у згодзе

(Пажадаем хоць каму

На усім народзе!) —

Попел ночвамі цягаў

У катух — на грады:

Воз дзесятак назьбіраў

Гною для рассады!

Пасьля загадзя, вясной,

Наумысьле, з дому,

Бяз прыгону — сам сабой —

Зьезьдзіў к агроному.

Распытаў з усіх бакоў

Пра садок, прышчэпы,

Пра гатункі буракоў,

Агуркоў і рэпы,

Дзе насеньне набываць,

Каб было усхожым,

Як садзіць і даглядаць,

Каб расло прыгожым.

Торбай розуму набраў,

І за тое зразу

Агарод апрацаваў,

Як ніхто ні разу…

Прост, як кажуць, пад арэх:

Не зямля — пярына!

Паляжаць, і то ня грэх —

Далібог, Марына!

І за гэта-ж парасло

Ў корань і салому!

Не бацьвіньне, а вясло!

Дзякуй агроному!

Самі гляньце — агурок, —

Каб яго-ж паветра!

Ў даўжыню і ўпапярок

Болей, як поўмэтра…

Дай дзяўчыне — аніяк

Не падняць дзяўчаці, —

Будзе поўзаць так, як рак,

Дзе-нібудзь на гаці!..

З аднае-ж тае грады

Маку і фасолі

Для сям‘і на тры гады

У дзесяць душ даволі!

Ці капуста? — ажно страх,

Паглядзеце людзі:

З качана кадушку ў мах

Накладзеш па грудзі!

Або, во! — хоць кулю у лоб

Ці аб землю вока!

Бачыш — лес, а гэта-ж — боб,

Так пайшоў высока!

Ў локаць выпярло струкі,

У кулак — зярнята,

Ў падваліну — цыбукі,

І апал і хата!

А цыбуля? — паспытай

Вырваць корч… Ня ў сілу?

Кінь! і лепей прыпрагай

Да карча кабылу!

Пра каноплі-ж — я ня бот!

І казаць ня трэба:

Лезь угору, як той кот, —

Пападзеш на неба!

Буракоў і агуркоў,

Бобу і картоплі —

Каля тысячы пудоў

З невялічкай кроплі,

Бо па плошчы агарод

Менш, як чацьвярціна,

А прыбытку даў за год

Больш, як дзесяціна!

Можна жыць і спажываць…

Людзям навакола

Я-б адно хацеў сказаць:

Маладзец, Мікола!

Самавіты выбраў шлях

Ты у гаспадарцы:

Будуць боты на нагах

І малым па скварцы!

Наматай гультай на вус,

Бо такія штукі

Зробіць ўсякаму хаўрус

Працы і навукі!

∗

∗     ∗

З агароду пойдзем у сад…

Не садок — малюнак:

Дрэвы высаджаны ў рад

Роўна ў пагатунак!

Вапнай выбелены скрозь,

Проста, як бярозы…

Цераз плот — ня ўлезе лось,

Ні зайцы, ні козы!

Хай паскачуць, бо дарма!

Ў вышыню настолькі,

І ні шчыліны няма —

Любата і толькі!

На зіму абложан сад

Гноем і саломай,

І мароз яму ня брат —

Цяплыня, як дома!

У падзяку з году ў год

І што больш ад году

Павышаецца даход

І ўсё менш расходу…

Яблык, груш, малінаў, сьліў —

Без канца і меры…

Я-б ніколі ня прысьніў

І ня даў-бы веры,

Каб самому ня прышло —

Ў гэту восень, значыць, —

Праяжджаючы сяло,

Гэтага убачыць!

А гатункі каб зьлічыць,

Дык паперы трэба

На вярсту ці дзьве купіць —

Ад зямлі да неба!

Бо, напрыклад, слуцкіх бэр

Каля сотні з гакам,

І адну з другой ня мер —

Ўсе з інакшым смакам!

Ці антонаўка? Каб іх

Вам па назвам зьвесьці,

Трэ‘ пакуштаваць усіх —

Дрэў ня менш, як дзьвесьце!

Я ні кроплі не маню,

Не разводжу пыху…

Лепш пра іх велічыню

Пагаворым крыху.

На кілё ня болей трох

Пойдзе сьліў — і мерка!

А салодкіяж! — дальбог

Саладчэй цукеркі…

Яблык проці гарбуза —

Вырасьце — ж, псяюха!

Як каза-і страказа,

Або слонь — і муха…

Ці ігрушы? — аднае

На дваіх даволі,

Бо часамі і тае

Не зьясі ніколі!

Укусі хоць крышку — смак

Цэлы тыдзень ў роце, —

Не адчэпішся ніяк,

Што ні еж напроці!

Не садок, а чысты рай…

Вось якая справа…

Малайчына, Мікалай!

Чэсьць табе і слава!

∗

∗     ∗

Ззаду саду пчальнічок

І — хоць невялічкі —

Расстаноўлены ў радок

Вульлі, як каплічкі…

Ў кожным пчолак — мо‘ мільён:

Сто туды ці сюды!

А паваж — адзін закон!

Пуд і больш нікуды…

Бо і пчолкі-ж! Ей-жа-ей —

Каб сказаць нямнога, —

Дык найбольшы верабей

Проці іх — нічога!

Навакола аж гудзе…

У хаўрус, ў талоку

Праца жвавая ідзе

З раніцы да змроку…

Праз заслоны і ставы —

Быльлю-нябыліцай —

З цьвету, кветак і травы

Мёд плыве крыніцай…

Цэнтрафуга аж гучыць,

І салодкі, чысты

Ручаём мядок дзюрчыць,

Як бруштын, празрысты!

З лета ў восень — цераз край

Бочка-саракоўка…

Маладзец ты, Мікалай!

І твая галоўка!

∗

∗     ∗

З саду — хай расьце здароў! —

Пойдзем на палетак,

Назьбіраем васількоў,

Ці інакшых кветак…

Але дзе там, ні адной

Ня відаць і сьледу,

Бо сказаў Мікола мой:

Годзі чужаедаў!

З кветак гіне ўраджай —

Тут іх не патрэба,

А затое цераз край

Назапасіш хлеба!

Бо навука-ж не спраста

Тне ў дзесяць столак,

Каб насеньне да чыста

Пазбываць ад зёлак…

Так, як лыка, завяжу —

Дома, ці ня дома,

Але ўсякаму скажу —

Слухай агронома!

Толькі розуму ня траць,

Толькі слухай вухам —

Не галодным ляжаш спаць

На палацях брухам!

Працы й захаду няма,

Без расходу зразу

Аграпункт табе дарма

Вычысьціць заразу!

Мой Мікола быў ня пень:

Разуму паслухаў,

І насеньне ўсё за дзень

Зьвёз і перадзьмухаў…

Парасло жытцо, як бор,

Як сьцяна — пшаніца:

Ня умесьціцца на двор

Гэта навальніца!

Умалот? — адна капа:

Пяць асьмін, як вока…

А саломы? — дык снапа

Не нясі далёка,

Бо ня вытрымае пуп!

Аддыхні хоць, браце!

Жарты! гэтакі, як слуп, —

Сажань у абхваце…

Бульбы-ж столькі, як гразі:

Запрагай у кары

І вазі, вазі, вазі

У чатыры пары!

Вось дык гэта ўраджай, —

Аднаму й другому!

Малайчына, Мікалай!

Слава агроному!

∗

∗     ∗

Каля поля сенакос…

Два гады, ня болей,

Як чарот тут толькі рос —

Пэўна, боскай воляй…

Дзесяціна, як на сьмех,

Возу не давала:

У адзін схаваем мех —

На авечку мала!..

Мікалай не сплахаваў:

Угнаіў, уздравіў,

Кожны год баранаваў

І — глядзі — паправіў!

Ў пояс вырасла трава,

І цяпер з паўморгу

Не адзін вазок ці два —

Сто пудоў бяз торгу!

Мо‘ ня хопіць? Дык чаго —

Канюшыны, вікі

У Міколы маяго

Стог — з гару вялікі!

Толькі еж і пі ваду —

Хваціць для жывёлы,

І на пашу ў чараду

Ня ідзі з стадолы!

Харч даецца — паглытай!

І мука — ня мука!

Малайчына, Мікалай!

Хай жыве навука!

∗

∗     ∗

З сенакосу — у хлявы

На адну хвіліну,

Бо — ей-богу! — з галавы

Льлецца пот за сьпіну!

Але трэ‘ і ў гэты кут

Паглядзець бяз спрэчкі,

Як жывуць каровы тут,

Коні і авечкі…

Ўсе хлявы стаяць у рад

Пад адной страхою…

Вокны, шыбы — ўсюды лад,

Цеплата зімою!

Лес абчэсаны, грубы,

Шчыльна з мохам зьбіты,

Як люстэркі, жалабы,

Сьцены вапнай зьліты…

На падлогу йшоў цэмэнт,

Столь узята пазам…

Добра зроблена нашчэнт

Ўсё, як кажуць, разам!

Конь, кабыла, жарабок —

Лялькі, а ня коні:

Пад сабой ня чуюць ног —

Вецер не дагоніць.

Сто пудоў кладзі ці два —

Для яго ні знакам:

Не сагнецца галава,

Ногі сыплюць макам!

Галяндэрскі бык, як слонь:

Калі вокам кіне

На цябе, ня знаўшы, ён,

Кроў уся застыне!

Аж пад ім дрыжыць зямля,

Рогі так, як пікі…

А рахманы, як цяля —

Толькі выгляд дзікі!

З бугаём крыві адной —

Гладкія наўкола —

Пяць кароў, як на убой,

Ўзгадаваў Мікола!

Ўпрост, малочная рака:

Летам і зімою

У сярэднім малака

Тры вядры з удою!

Тройчы тры — парахаваў?

Дзевяць так, як лёду:

Сэпаратар зразу стаў

Сьмела на калоду!

Працы мала ля яго —

Больш каля сарочкі!

ў Міколы у майго

Масла прэ, як з бочкі…

Пройдзе тыдзень — і дзяжа:

На кірмаш адразу —

Расхватаюць без нажа,

Плацяць без адказу.

Пра авечак і сьвіней

İГутарыць ня стану,

Гэтак сама і гусей,

Бо ад млосьці вяну…

Але гэта будзе грэх,

Крыўда для жывёлы,

Калі я пакіну плех

Ў цэлыя стадолы…

І хоць сон мяне бярэ,

Поўзае па бровам,

Надзяліць і гэтых трэ‘

Пахвалёным словам…

Ўсе яны, як на завод,

Пекнае пароды!

З году ў год даюць прыплод

І ня робяць шкоды!

Кабаны удоўж і шыр —

Паглядзі ў засаду!

У адзін зьліліся жыр

Сьпераду і ззаду…

Ў сем пудоў адна аўца,

Родзіць ўсё па двое,

Гусь-жа выведзе з яйца

Нават зразу трое!

Ўсё здаецца з краю ў край,

Зьлева і да права…

Малайчына, Мікалай!

Агрономам — слава!

∗

∗     ∗

Ці здалося мне, ці так?

Як-бы нехта скрыва

Засьмяяўся: „Мо‘ кулак?

Дык якое-ж дзіва!“

Ня кулак Мікола мой —

Ў гэтым — ані знаку:

У яго, апроч старой,

Дзетак больш, як маку…

За сталом пры лобе лоб:

Хлопцы і дзяўчаты,

І ўсе яшчэ, як боб, —

Старшаму дваццаты!

Але помачы няма

І з яго старому,

Бо чацьвертая зіма,

Як паехаў з дому:

Чалавекам хоча стаць —

Ў Горках за навукай…

Два гады яшчэ чакаць

І пакуль — ня нукай!

А зямлі? Яе ня на‘т:

Ня былі панамі,

І цяпер ня пану брат…

Памяркуйце самі:

Сенажаць і агарод,

Пахаць, сад, будынак —

І на ўвесь севазварот

Восем дзесяцінак…

Не! Мікола ня кулак,

У таго ня столькі!

Ён — найболей — серадняк

І ня болей толькі!

І ня толькі серадняк —

Гэтага-б замала —

Паглядзеце, што і як

Праз яго паўстала:

Перш на перш — капераціў, —

Лепшы ў вакрузе, —

Ён за месяц узрасьціў,

Як вярбу на лузе…

Кінь, суседка і кума,

Думаць аб Абраме,

Бо чаго-чаго няма

У хаўруснай краме?!

Усё — ад мазі і цьвіка,

Мыла і газьніцы

Да карун і апліка, —

Аж трашчаць паліцы!

А цана? Я спраўдзіў сам:

Не прадасьць і сьмецьце

Па такой цане Абрам

Ні завошта ў сьвеце!

Сорт-жа лепшы каб знайсьці

Ці хоць гэты самы —

Трэба тыднямі брысьці

З крамы і да крамы!

Соль, як сьнег… А селядцы —

Хіба ў акіяне?

Бо іначай — хоць капцы! —

Хто і дзе дастане?

Сьцісьні — жужалем папрэ

Тран — ня трэ‘ й алею!

І ў горле не дзярэ

Солкасьцю сваею!

Ў роце-ж таюць, як ясі,

І ў вантробах смагне,

Хоць язык той прыкусі,

Бо ў кішку пацягне!

Або краміну ўзяць:

Не радно, ня сіта —

Глянеш — сонца ня відаць,

Нітка з ніткай зьліта!

Самы просьценкі паркаль

Шоўкам адлівае,

А сатын — дык той амаль

І раўні ня мае!

І такі-ж яшчэ ўзор,

Што ўсім да твару: —

Апраніся і — ня хвор!

Зразу знойдзеш пару…

Лад ва ўсім: праз тры гады

Ўсё ў акураце —

Ні капеечкі туды,

Дзе ня трэба, браце!

Бо Мікола знае шчот:

Сам на грош ня ўкрадзе,

І такі рахункавод,

Што і нам ня вадзе!

Гаспадарскае відаць, —

Дзе ні ступіш, — вока;

Трэба ўсім за прыклад ўзяць…

Не пайду далёка —

Гляньце самі: з году ў год

Ён і свой прыбытак

У гасподзе, і расход

Ўпісвае ў сшытак…

Ўсю статыстыку вядзе:

Колькі для скаціны

І чаго за дзень ідзе —

Сена ці мякіны,

Як багата вышла коп

Або умалоту,

Нават тое, колькі сноп

Важыць акалоту…

Гэта практыку дало

Маяму Міколе,

І ўсьлед за ім сяло

Ўжо ідзе паволі…

Ад таго пануе лад

У грамадзкай справе,

І драбнейшы недахват

Відзен, як на лаве!

Вось чаму капераціў

Пашырае браму!

Хоць бы ты азалаціў —

Ня ідуць к Абраму…

І Нахама, і Кузьма —

Гандляры-абдзіры —

Наша погібель сама:

Спраўдзь вагу і гіры —

Будзем ведаць, дзе купляць,

Каб схадней… Даволі!

Бо ніяк ня выйдзе пяць

З двойчы двух ніколі.

Папрабуй цяпер аблай

Кулаком Міколу?

Малайчына, Мікалай —

І з гары і з долу!

На астатак і канец,

Для сябе ў заплату

І аглядзінам ў вянец,

Зойдзема у хату…

Адпачыць пара даўно…

З пераходкі млосна,

І цямнее… У вакно

Дзень глядзіць укосна…

Куры ў седала пайшлі…

Выплываюць зоры

І хаваецца з зямлі

Сонейка за горы!

Дый ужо дзесяты раз

Гаспадыня з ганку

Запрашае нас і вас

На гарбаты шклянку…

А даволі-б двух разоў!

Вось мы і у хаце:

Ні багоў, ні абразоў

Ані сьледу, браце.

Замест гэтага дабра —

Пад дзяркач ўзята! —

У малюнкі дзетвара

Выклеіла хату…

Са сьцяны правадыры

Усіх краёў і нацый,

Як-бы цешацца з гары

Новым шляхам працы!

Няжывы, а як жывы, —

Хто яго ня знае!—

З лёгкім схілам галавы

Ленін паглядае:

Як-бы хоча распытаць,

Ў чым яшчэ няхваткі

І дарогу паказаць

Ў лепшыя дастаткі…

Але рада пад рукой:

Ленінскае школы —

Болей сотні можа той

Кніжак у Міколы!

І газэціна штодня,

Дзе на ўсё адказы:

Як карову і каня

Збавіць ад заразы.

Чым карміць, каб ня было

Марнатраўнай шкоды

Ў карысьць жывёле йшло,

І сабе ў выгоды…

Як самому ёту у ёт

Вылічыць падатак

І дабіцца на развод

Пладавітых матак.

Дзе збываць сваё дабро

Можна гаспадарцы.

Колькі літраў на вядро,

Ці кілё — у гарцы…

Што ня здарыцца ў жыцьці,

Растлумачыць гэта

І пакажа ўсе пуці

Кніжка і газэта!

Гэтым шляхам — ня другім —

Стаў ісьці Мікола,

І цяпер ня ўсякі з ім

Справіцца вакола…

Многа цяжкай палажыць

Давялося працы:

Папытацца, пахадзіць,

Пазьбіваць абсацы…

Але ў выніках яе —

Птушкай на загоне,

Доля скача і пяе,

Плешчучы ў далоні!

Ёсьць навошта паглядзець,

І ня сорам сьвету

Паказаць гумно і клець,

І хацінку гэту.

Сажняў пяць на тры ўсяго

Хатка у квадраце,

Але выгляду свайго

З гэтага ня траце.

Бо, як цацачка, яна:

Чарапіцай крыта

І ва ўсім, як ёсьць, відна

Думка барацьбіта!

Не зраўняецца паркет:

З дапамогай струга

Сьцены эложаны, як сьлед,

У нямецкі вугал…

Склют і гэбаль гузакоў

Насадзіў ня мала,

Покуль усе з усіх бакоў

Гэтак заблішчала!..

Або ўзяць хоць фундамэнт:

У замен штандараў,

Вечны камень і цэмэнт —

Ні вады, ні шпараў!

Два зайцы: зямля кругом

Чыста ад каменьняў

І ня будзе гінуць дом

З-за гнілых карэньняў!

У сярэдзіне дамок

Перабіт да столі

Ў даўжыню і ў папярок

На чатыры долі:

На пакоік для дзяцей,

Памяшканьне старым,

І куточак для гасьцей

І закут, дзе варым…

Вокна сьветлыя — бадай

Сажань бяз поўмэтра —

Колькі хочаш спажывай

Сьвету і паветра!

Бо маленькае вакно —

Наша безгалоўе:

Тне хваробаю яно

Кожнаму здароўе!

Ўзяць расьліну — без пары

У пацемках гіне…

Ці-ж дзіця і ты, стары,

У інакшым чыне?

Чыстата ва ўсім і бель:

Зэдлікі і лавы,

І падлога, і пасьцель —

Бяз усякай зьявы!

У заклад ісьці гатоў,

Што і ўдзень са сьвечкай

Тараканаў і прусоў

Не знайсьці за печкай!

Ні клапоў, ні блох няма: Горача… сьпякота —

Можна голым спаць — дарма!

Ня згрызе брыдота!

А які прыбраны стол!

І ў самой Марыны

Не задрыпаны падол

Ні адной хвіліны!

Не дарма Мікола мой

Гаварыў бяз штукі:

„У кабеціны маёй

Залатыя рукі!

Што ні возьме, ні кране —

Зробіць, як талерку“.

Больш, як праўда, — і па мне

Трэ‘ ня гэту мерку.

Мала рукі узьнясьці

Да такой жанчыны!

Трэ іначай падыйсьці

Бяз ніякай кпіны…

Бо яна і галавой

Не слабей Міколы,

І ня йдзе сама сабой

Бяз жыцьця і школы!

Хто ня чуў з сялянскіх хат,

Як яна на сходзе —

Скажа-зрэжа у папад

Пра усё, што шкодзе,

Што мяшае у жыцьці,

Дома і на полі,

І якой дарогай йсьці

Да агульнай долі!

Сьветлы розум ў галаве,

Рукі у дадатак, —

Ў хату рэчкаю плыве

Шчасьце і дастатак!

Вось якая, Мікалай,

У цябе жанчына!

За папраўку-ж — руку дай:

Падышла прычына…

Кіньце узрок і на дзяцей:

Кветкі-каласочкі!

Ўспамінаю ўсё часьцей

Тварыкі і вочкі,

Мілагучны срэбны сьмех

І слухмянасьць слову…

Эх! праз горы-б перабег,

Каб убачыць знову.

Бо яны, як на выбор,

Першыя у школе,

І усе з маленькіх пор

Госьці ў Комсамоле!

Толькі кніжкаю жывуць:

Ледзьве па работах,

Як адразу загудуць

Пчолкамі у сотах!

А ў сяле ніхто ад іх

Не панёс зьнявагі,

Ані слоў дурных якіх

Ці другое зьвягі!

У дзяцей і у бацькоў

Не ў пашане чарка…

А праз гэта і з бакоў

Крэпне гаспадарка!

Бо ў сярэдзіне — скала:

З агрономам ў руку

Праца грунтам падвяла

Розум і Навуку!

Зразумейце, хто паняў,

Нашы недахопкі,

Бо ўсё я вам сказаў

Да астатняй кропкі!

Хто-ж ня здолеў выбачай,

Нават не маракуй…

Малайчына Мікалай,

І Марыне — дзякуй!

Кнігапіс сялянскай бібліотэкі.

Цана

Ажгірэй. Культура бульбы

10

к.

Бараноўскі А. Змаганьне з пажарамі

20

„

Бугаёў З. Буракі, бручка і рэпа ў полі

6

„

Бурштэйн. Гадоўля саду

20

„

Выкочка і Крывіцкі. Як палепшыць пяшчаную глебу.

8

„

Грабоўскі Я. Аб насеньні. Як і чым палепшыць насеньне

8

„

Драгілёў. Шкоднікі нашых палёў

5

„

Журык. Як у Даніі кормяць кароў

8

„

Жыван В., агроном. Культура кармавых кораньплодаў.

20

„

Калікінскі Л., агроном. Лубін і яго культура

—

„

Каралёў. Як весьці зямельныя спрэчкі

10

„

Кацаураў М. Аб плодазьмене

6

„

„ Угнаеньне глебы

8

„

„ Дагляд за пасевамі

10

„

„ Як жыве і прарастае насеньне

8

„

„ Жыта і пшаніца

10

„

„ Ячмень, авёс, проса, грэчка i кукуруза

15

„

Кацаураў М. Бульба і кораньплоды

10

„

Кудзелька. Каноплі і іх вартасьць у сялянскай гаспадарцы

8

„

Ластоўскі П. Малочныя таварыствы

5

„

Мароваў, агроном. Пажніўныя расьліны — два ўраджаі з поля

5

„

Місючэнка Т. Рахунак — аснова гаспадаркі

10

„

„ Мэліорацыйныя таварыствы і карысьць ад іх

12

„

Жывёлагадоўля.

Кацаураў М., агроном. Быдла. Гутарка аб тым, як гадаваць быдла

15

„

Кацаураў М., агроном. Конь. Гутарка аб тым, як купляць і гадаваць коняй. (Распрадана)

26

„

Серада І., вэт. доктар. Заразьлівыя хваробы свойскае жывёлы

15

„

Серада І., вэт. доктар. Сьвіньня — скарбніца гаспадара

10

„

Серада І. Першая дапамога хворай жывёле

35

„

„ Як трэба каваць коні

20

„

Політычная і антырэлігійная.

Бядуля З. Вера, паншчына і воля ў беларускіх народных песьнях і казках

60

„

Дыкштэйн. Хто чым жыве

15

„

Зайцаў А. Важная пастанова партыі аб сялянскай гаспадарцы

10

„

Зайцаў А. Падаткі і куды яны ідуць

8

„

Зіноўеў Г. Як бальшавікі будуюць дзяржаву рабочых і сялян

—

Ігнацьцеў В. Што такое СССР

30

„

Капітонаў І. Што павінны рабіць комуністыя на вёсцы

8

„

Сьцяпанаў І. Аб таінстве сьвятога прычасьця

10

„

„ Чыя вера правідловая і які бог праўдзівы

5

„

Шастакоў. Што дала сялянам Кастрычнікавая рэволюцыя

8

„

Шыпіла І. Што кожны селянін павінен ведаць аб коопэрацыі

10

„

Мэдычная.

Былінскі С., доктар. Трахома і сьлепата

5

„

„ „ Як ратавацца ад заразы

5

„

„ „ Гутаркі пра жаночыя хваробы

12

„

Рак С. Страшны вораг (Кніжка аб гарэлцы)

12

„

Трамповіч П., доктар. Балотная трасца

30

„

Фурс Н., доктар. Сухоты і барацьба з імі

5

„

„ „ Кароста, паршы і вашывасьць

6

„

Цьвікевіч Ів., доктар. Гадаваньне грудных дзяцей

10

„

„ „ Парады цяжарным

8

„

„ „ Як усьцерагчыся ад сыфілісу

10

„

Прырода, чалавек, навука і тэхніка.

Вагнэр Ю. Апавяданьні аб вадзе

25

„

Гарабурда К. Як стварыўся сьвет і зямля

20

„

Гарбацэвіч Л. Гісторыя чыгункі

50

„

Грэмяцкі. Першыя людзі на зямлі

—

Кудраўскі, проф. Як жылі людзі ў даўныя часы

40

„

Лункевіч В. Грозныя зьявы і цуды прыроды

12

„

„ Неба і зоры

10

„

„ Электрычнасьць, маланка i гром

10

„

Львоў Ул. Каменны вугаль

10

„

„ Соль і яе здабываньне

15

„

„ Там, дзе пануе нафта

20

„

Раманоўскі А. Пісьмо і кніга. ч. I

15

„

Мастацкая.

Бялуля З. Выбраныя апавяданьні

25

„

Галубок Ул. Суд

20

„

Гартны Ц. Выбраныя апавяданьні

15

„

Дзяркач А. Пра папоў, пра дзякоў, пра сялян-мужыкоў

10

„

Купала Янка. Апавяданьні вершам, кн. I

—

„ „ „ кн. II

25

„

Чарот Міхась. Выбраныя апавяданьні

—

Цана 25 кап.

Гэты твор знаходзіцца ў грамадскім набытку ў краінах, дзе тэрмін аховы аўтарскага права на твор складае 70 гадоў або менш.

Гэты твор не абавязкова ў грамадскім набытку ў ЗША, калі ён быў апублікаваны там цягам 1927—1964 гадоў.

About this digital edition

This e-book comes from the online library Wikisource[1]. This multilingual digital library, built by volunteers, is committed to developing a free accessible collection of publications of every kind: novels, poems, magazines, letters...

We distribute our books for free, starting from works not copyrighted or published under a free license. You are free to use our e-books for any purpose (including commercial exploitation), under the terms of the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported[2] license or, at your choice, those of the GNU FDL[3].

Wikisource is constantly looking for new members. During the realization of this book, it's possible that we made some errors. You can report them at this page[4].

The following users contributed to this book:

- Gleb Leo

- MaxxL

- Tene~commonswiki

- Rocket000

- Keymap9

- Dake~commonswiki

- Inductiveload

- VIGNERON

- Bastique

- Andux

- Amgine

- Boris23

- KABALINI

- Bromskloss

- AzaToth

- Bender235

- PatríciaR

- Il Palazzo-sama

- Smasongarrison

1. ↑ https://wikisource.org

2. ↑ https://www.creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0

3. ↑ https://www.gnu.org/copyleft/fdl.html

4. ↑ https://wikisource.org/wiki/Wikisource:Scriptorium

Table of Contents

Title page

Міколава гаспадарка (1927)

About